خرچنگ

در برخى از كتاب هاى كودكان، ساكنان شهرهاى خيالى مى توانند شاهد بارانى از انواع غذاهاى لذيذ نظير اسپاگتى، هات داگ، سيب زمينى سرخ كرده و شيرينى هاى خامه دار باشند كه از بالا بر سر آنان مى بارد. وضعيت براى خرچنگ هاى كوچك ساكن آب هاى كم عمق در مجاورت نيروگاه حرارتى جزيره «كوزيشان» در تايوان شباهت فراوانى به ساكنان شهرهاى خيالى كودكان دارد. در هر روز دوبار بعد از فرونشستن سطح آب دريا، بارانى از ماهى ها و پلانكتون هاى مرده كه به خاطر گازهاى سمى نيروگاه از ميان رفته اند بر بستر آب فرو مى ريزد. خرچنگ ها از مخفيگاه هاى خود در شكاف هاى موجود در گل ولاى بستر بيرون آمده و طى يك تا دو ساعت دلى از عزا در آورده و سپس به مخفيگاه هاى خود برمى گردند. سئوال اساسى كه در پى اين مشاهده ساده بى جواب مى ماند اين است: چگونه آبى كه مى تواند همه پلانگتون ها و ماهى ها را از ميان بردارد بر روى خرچنگ ها تاثيرى نمى گذارد؟
در شماره اخير نشريه «نيچر» اين رفتار فرصت طلبانه نوعى خرچنگ موسوم به Xenograpsus testudinatus به وسيله دو دانشمند سنگاپورى و تايوانى شرح داده شده است. اين خرچنگ پنج سال پيش كشف شد و در آن زمان چيز زيادى در مورد آن مشخص نشده بود.
چند ميليون از اين نوع خرچنگ در اطراف نيروگاه حرارتى جزيره «كوزيشان» زندگى كرده و در معجونى از گازهاى سمى و تركيبات گوگرددار زندگى مى كنند. دكتر «پيتر نگ» زيست شناس دانشگاه ملى سنگاپور مى گويد: «ما در تعجب بوديم كه چگونه اين شرايط نامناسب مى تواند توسط يك موجود زنده مورد بهره بردارى قرار گيرد.» سئوال ديگرى كه وجود داشت اين بود كه چرا در ميان جانداران متنوع دريايى فقط اين نوع خرچنگ مى توانست زنده بماند.
پاسخ اين سئوال تنها وقتى روشن شد كه يكى از پژوهشگران تصميم گرفت براى روشن شدن موضوع، اقدام به غواصى در آن منطقه كند. او متوجه شد كه بارانى از ذرات ريز و معلق و همراه با آنها معدودى از ماهيان و پلانكتون هاى مرده در ستون آب رو به پائين در حركت بودند. بعد از مدتى كه انبوه پلانكتون ها و ماهى هاى مرده ته نشين مى شدند خرچنگ ها از مخفيگاه هاى خود بيرون مى آمدند و پس از تغذيه به درون مخفيگاه فرو مى رفتند.پس از مشاهدات مستقيم صورت گرفته، مسئله به سادگى روشن شد: خرچنگ ها در واقع در زمانى كه آلودگى آب به حداكثر ميزان خود مى رسيد به درون حفرات موجود در بستر آب فرو مى رفتند ولى پس از رسوب مواد معلق و سمى در يك فرصت كوتاه بيرون آمده و در بستر آب شروع به تغذيه مى كردند. در واقع خرچنگ ها پس از آنكه جريان آب مقدارى از مواد معلق و پلانكتون هاى مرده را با خود حمل مى كرد و كيفيت آب كمى بهبود پيدا مى كرد از مخفيگاه هاى خود خارج شده و اقدام به تغذيه مى كردند.
اكنون پژوهشگران در تلاشند تا دريابند خرچنگ ها چگونه تغيير در كيفيت آب را در مى يابند. دكتر «نگ» معتقد است كه خرچنگ ها از طريق نوعى ساعت بيولوژيك، تغيير در كيفيت آب را درمى يابند.

---

آذرخش

کاربرد این عکس در تبیین عنوان آذرخش از کتاب فیزیک ۱ دبیرستان فصل الکتریسیته می باشد. آذرخش در حقیقت جرقّه هایی است که  بین یک ابر با ابر دیگر . با بین ابر و زمین زده می شود و مفهوم علمی آن همان تخلیه الکتریکی است. در این پدیده ابر ها به علّت مالش با هوا و یا القای الکتریکی ، دارای بار مثبت و یا منفی می شوند. در بیشتر موارد قسمت رو به پایین ابر دارای بار منفی و قسمت بالای آن دارای بار مثبت می شوند.

اگر ۲ ابر چنان به هم نزدیک شوند که قسمت هایی از آنها که دارای بار ناهمنام است مجاور هم قرار گیرند امکان دارد شارش ناگهانی بار های الکتریکی بین دو ابر صورت بگیرید که معمولاً با جرقّه های بزرگ تولید گرما و صدا همراه است. شکل بالا تخلیه الکتریکی بین ابر و زمین را نشان می دهد و می تواند موجب آتشسوزی شود.

  متن ارسالی از : آیدا گلابی d_glb@yahoo.com